Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաքչին Ժնևում Իրանի միջուկային հարցի շուրջ Թեհրանի և Վաշինգտոնի խորհրդակցությունների երրորդ փուլն անվանել է ամենալուրջներից մեկը: Հինգշաբթի երեկոյան Ժնեւում ավարտվել է Իրանի եւ ԱՄՆ-ի միջեւ Իրանի միջուկային դոսիեի շուրջ խորհրդակցությունների երրորդ փուլը։ «Սրանք ամենալուրջ և ամենաերկար բանակցություններից մեկն էին: Այս մի քանի երկար ժամերի ընթացքում մենք լավ առաջընթաց գրանցեցինք»,- ասել է նա իրանական հեռուստատեսության ուղիղ եթերում: Ժնևում բանակցություններն առաջին անգամ ընթացել են երկու փուլով. կողմերը, առավոտից բանակցություններ սկսելով, կեսօրին ընդմիջում են վերցրել մայրաքաղաքների հետ խորհրդակցությունների համար, իսկ երեկոյան շարունակել քննարկումը։ Ընդհանուր առմամբ, բանակցությունները, չհաշված դադարը, տեւել են մոտ հինգ ժամ։ Իրանն ու ԱՄՆ-ն իրանական միջուկային հարցի շուրջ բանակցությունների երեք փուլ են անցկացրել։ Իրանի պատվիրակությունը գլխավորում է արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաքչին, իսկ ամերիկյան պատվիրակությունը՝ ԱՄՆ նախագահի բանագնաց Սթիվ Վիտկովը։ Կողմերը ներկայումս աշխատում են հնարավոր համաձայնության առաջարկների վրա։

Այսօրվա Հայաստանում մենք լուծել և լուծված ենք համարում մեկ պատմական խնդիր, որի մասին խոսում էինք դեռևս 2018թ.-ին: Այս խնդիրը հետևյալն է. ինչպես այն ժամանակ ձևակերպեցինք, պետք է կարողանայինք հաղթահարել պատմությունից ժառանգած դժվարին շրջանը, երբ աշխարհաքաղաքական հանգամանքների պատճառով, երբեմն իր վերահսկողությունից դուրս, Հայաստանն անկախություն է ձեռք բերում, հայ ժողովուրդը ձեռք է բերում պետականություն, և հետո նորից: նրանք կորցնում են այս պետականությունն ու անկախությունը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակած տեսանյութում հայտնել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, որից հետո պարզաբանել է. «2018 թվականին ես այս խնդիրը ձևակերպեցի՝ մենք պետք է կարողանանք հաղթահարել այն, դուրս գալ պատմական ցիկլից և մտնել մի շրջափուլ, որտեղ պետություն ունենալը կախված է բացառապես մեզանից և մեր որոշումներից։ Եվ վստահաբար ասեմ, որ 2020–2025 թվականներին մենք լուծել ենք այս խնդիրը։ Մենք ոչ միայն հաղթահարել ենք պատմական շրջափուլի հետևանքով առաջացած սպառնալիքները, այլև մտել ենք պատմական մի փուլ, երբ մեզնից է կախված պետության գոյությունը, ինքնիշխանությունը, անկախությունը, զարգացումը, ազատությունն ու բարեկեցությունը՝ բացառապես մեր կայացրած որոշումներից։ Սա պատմական նշանակության ձեռքբերում է, և Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները պետք է պատասխանատվություն ստանձնեն այս պատմական նվաճումների պահպանման համար»,- ասաց նա։

Իրանի արտաքին գործերի նախարար Աբբաս Արաքչին ՄԱԳԱՏԷ-ի գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսիի հետ հեռախոսով քննարկել է ԱՄՆ-ի հետ բանակցային գործընթացը, հաղորդում է Իրանի նախարարի Telegram ալիքը։ «Զրույցի ընթացքում մեր երկրի ԱԳՆ ղեկավարը երախտագիտություն է հայտնել Գրոսիին՝ Ժնևի բանակցություններին մասնակցելու համար՝ ընդգծելով, որ Իրանը կենտրոնացած է ապագա բանակցությունների առաջխաղացման համար նախնական և համապարփակ շրջանակի պատրաստման վրա»,- ասվում է հաղորդագրության մեջ։ Գրոսին իր հերթին դրական է գնահատել ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև բանակցությունների արդյունքները՝ հայտարարելով ՄԱԳԱՏԷ-ի պատրաստակամության մասին՝ աջակցելու «բանակցային շրջանակի» ձևավորմանը։ «Կողմերը քննարկել են նաև Ժնևում Իրանի և ԱՄՆ-ի միջև անուղղակի բանակցությունների արդյունքները, որտեղ մտքեր են փոխանակվել բանակցային շրջանակի նախագծի պատրաստման մեխանիզմների և անհրաժեշտ պայմանների շուրջ»,- նշվում է զեկույցում։ Փետրվարի 17-ին Ժնևում Օմանի միջնորդությամբ տեղի ունեցավ Թեհրանի միջուկային հարցի շուրջ իրանա-ամերիկյան բանակցությունների երկրորդ փուլը։ Դրանց արդյունքներից հետո Իրանի արտգործնախարար Աբբաս Արաքչին հայտարարեց առաջընթացի մասին և նշեց, որ Թեհրանն ու Վաշինգտոնը կաշխատեն տեքստերի վրա, որոնք կարող են հիմք հանդիսանալ հնարավոր համաձայնագրի համար։

Ուզում եմ շեշտել, որ քննարկումների ժամանակ խոսքը չի գնում ընկերներ ձեռք բերելու կամ ցավն ու անցյալը մոռանալու մասին։ Խոսքը երկխոսության կամուրջներ կառուցելու և ապագայի հետ կապված տարբեր գաղափարների գեներացման մասին էր։ Այս մասին Ծաղկաձորում Հայաստանի և Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակությունների ներկայացուցիչների հանդիպմանը նվիրված մամուլի ասուլիսում ասաց քաղաքագետ Նարեկ Մինասյանը։ «Ամփոփելով Ծաղկաձորում տեղի ունեցած քննարկումները՝ կարևոր է նշել, որ և՛ հայկական կողմը, և՛ ադրբեջանցի մասնակիցները ստեղծված իրավիճակը դիտարկում են որպես հնարավորությունների պատուհան։ Տասնամյակներ շարունակ մենք ունեցել ենք բանակցային գործընթաց՝ կապված ղարաբաղյան հակամարտության հետ։ Հատկապես վերջին շրջանում փորձագետներն ու քաղաքական գործիչները փորձում են հետ նայել ու վերլուծելով խոսել բաց թողնված հնարավորությունների մասին։ Կարծում եմ, գոնե մենք վստահ ենք, որ խաղաղ գործընթացի համատեքստում այսօր ունենք հնարավորությունների ևս մեկ պատուհան, որը չի կարելի բաց թողնել։ Ինչ վերաբերում է երաշխիքներին, որ այս նախաձեռնությունը 100 տոկոսով կհաջողվի, ապա կարելի է ասել՝ ոչ, քանի որ գործընթացը միայն մեզանից չէ կախված. Կան տարբեր ներքին և արտաքին գործոններ: Այնուամենայնիվ, մենք համոզված ենք, որ հերթական հնարավորությունների պատուհանը բաց թողնելը սխալ կլինի։ Անկախ նրանից, թե որքան դժվար է անցյալի ժառանգությունը, եկեք փորձենք գտնել այն ընդհանուր կետերը, որոնց հիման վրա մենք կարող ենք առաջ շարժվել և խաղաղ գործընթացն անշրջելի դարձնել»,- ասաց նա։ Հիշեցնենք, որ փետրվարի 13-ին Ադրբեջանի փորձագիտական ​​հանրության և իշխանամետ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչները ցամաքային ճանապարհով ժամանել են Հայաստան՝ մասնակցելու հայկական կողմի հետ երկօրյա քննարկումներին, որոնց ընթացքում քննարկվել են հայ-ադրբեջանական խաղաղ գործընթացին առնչվող հարցեր։

Կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգն անցյալում է։ Այս մասին ուրբաթ օրը՝ փետրվարի 13-ին, Մյունխենի անվտանգության 62-րդ համաժողովում (MSC), որը տեղի է ունենում Բավարիայի մայրաքաղաքում փետրվարի 13-15-ը, հայտարարել է Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը։ Համաժողովին մասնակցում են ավելի քան 60 պետությունների և կառավարությունների ղեկավարներ, պաշտպանության նախարարներ շուրջ 100 երկրներից։ «Այդ կարգը, որքան էլ անկատար լինի, նույնիսկ լավագույն ժամանակներում, այլևս գոյություն չունի»,- ընդգծել է Գերմանիայի կառավարության ղեկավարը։ Ֆրիդրիխ Մերցը հիշեցրել է, որ համաժողովն անցկացվում էր «Կործանման տակ» մռայլ կարգախոսի ներքո։ «Եվրոպան ավարտեց երկարատև արձակուրդը համաշխարհային պատմությունից», - մեջբերում է կանցլերը գերմանացի փիլիսոփա Պիտեր Սլոտերդեյկին: «Մենք հատել ենք մի դարաշրջանի շեմը, որը ևս մեկ անգամ բացահայտ բնութագրվում է ուժի կիրառմամբ և մեծ տերությունների քաղաքականությամբ», - նշել է Գերմանիայի կանցլերը։ Գերմանիայի կառավարության ղեկավարը զգուշացրել է ազատության սպառնալիքների մասին աշխարհում, որտեղ գերիշխում են մեծ տերությունները: «Մեծ տերությունների դարաշրջանում մեր ազատությունն այլևս չի ընկալվում որպես իրեն տրված: «Այն վտանգի տակ է», - շեշտեց նա: «Այդ ազատությունը պաշտպանելու համար կպահանջվի հաստատակամություն և կամքի ուժ», - ավելացրեց կանցլերը: Եվ ոչ թե մի օր, այլ հենց հիմա»,- ասաց նա։

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ.Վենսը ստորագրել են ռազմավարական գործընկերության խարտիա։ Ստորագրման արարողությունը տեղի է ունեցել փետրվարի 10-ին Բաքվում։ Անցյալ տարվա օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնի խաղաղության գագաթնաժողովի շրջանակներում ստորագրվել է խարտիայի պատրաստման փոխըմբռնման հուշագիր։ Այսօր Բաքվում տեղի է ունեցել ԱՄՆ փոխնախագահի դիմավորման պաշտոնական արարողությունը։ ԱՄՆ փոխնախագահի պատվին հրապարակում պատվո պահակախումբ է շարվել։ Ալիևը հանդիպել է ԱՄՆ փոխնախագահին. Հնչեցին երկու երկրների պետական ​​օրհներգերը։ Զինվորական երթի ձայների ներքո Ալիևի և Դի Վանսի դիմացով անցավ պատվո պահակախումբը։

Փոխնախագահ Ջ.Դ.Վենսի այցը առանցքային քայլ է Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների միջև խաղաղության ինստիտուցիոնալացման և ռազմավարական գործընկերության ընդլայնման ուղղությամբ, ասաց Նիկոլ Փաշինյանը ԱՄՆ փոխնախագահի հետ հանդիպումից հետո։ «Պարոն Վենսին ներկայացրեցի Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող դրական գործընթացները, ինչպես նաև օրեր առաջ Աբու Դաբիում իմ և Ադրբեջանի նախագահի միջև տեղի ունեցած քննարկումների մանրամասները, որոնք ուղղված էին մեր երկրների միջև խաղաղության ամրապնդմանն ուղղված հնարավոր նոր քայլերին։ Փաշինյանը նշել է, որ երկուստեք կարևորվել է օգոստոսի 8-ի գագաթնաժողովի կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկի՝ TRIPP նախագծի հետևողական իրականացումը։ «Ես սիրով ընդունեցի նախագահ Թրամփի հրավերը՝ մասնակցելու սեպտեմբերի 19-ին կայանալիք Խաղաղության խորհրդի առաջին նիստին»,- ասաց Նիկոլ Փաշինյանը։

Կղզու ժամանակակից պատմության մեջ առաջին անգամ Գրենլանդիայի մայրաքաղաք Նուուկում բացվել են Ֆրանսիայի և Կանադայի հյուպատոսությունները։ Ուրբաթ օրը՝ փետրվարի 6-ին, տեղի ունեցավ երկու դիվանագիտական ներկայացուցչությունների բացման արարողությունը։ Կանադայի հյուպատոսության բացման արարողությանը ներկա են եղել այդ երկրի արտգործնախարար Անիտա Անանդը եւ Կանադայի գլխավոր նահանգապետի պաշտոնը զբաղեցնող Մերի Սայմոնը։ Սայմոնն ասել է, որ Նուկում կանադական առաքելության բացումը ոչ միայն ամրապնդում է դիվանագիտական ​​կապերը, այլև «վերահաստատում է Կանադայի հարգանքը Գրենլանդիայի ժողովրդի նկատմամբ, հարգանքը ձեր ժողովրդավարության, ձեր ինքնիշխանության և ձեր սեփական ապագան կերտելու ձեր իրավունքի նկատմամբ»: Իր հերթին, Ժան-Նոել Պուարյեն, ով դարձել է կղզում Ֆրանսիայի հյուպատոսը, ասաց, որ «եթե ճգնաժամ է առաջանում, մենք ինքներս մեզ կազմակերպում ենք, որպեսզի լինենք ասպարեզում»։ Նա նաև նշել է, որ իր նպատակն է «հասկանալ գրենլանդացիների դիրքորոշումը», և Ֆրանսիան պատրաստ կլինի աջակցել տեղի բնակիչներին, «եթե նրանք և դանիական կողմը դա ցանկանան»։ Սակայն Ֆրանսիայի հյուպատոսությունը կղզում մշտական ​​հասցե չունի։ Գրենլանդիայում Ֆրանսիայի և Կանադայի հյուպատոսությունների բացումը տեղի է ունենում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի շարունակական հայտարարությունների ֆոնին հյուսիսային կղզին Միացյալ Նահանգներին ընդգրկելու ցանկության մասին: